سرطان کولون یکی از بیماری های خطرناک و درگیر کننده روده بوده که با رشد بیش از اندازه سلول های بدخیم و تکثیر آنها پیشرفت می کند. این نوع سرطان خیلی سریع پیشرفت کرده و به نقاط دیگر بدن هم پخش می شود. علائم سرطان کولون در افراد، کمی متفاوت است و احتمال دارد که شما از همان ابتدای بیماری متوجه بروز یک مشکل جدی در روده بزرگ خود شوید. در این مقاله به بررسی سرطان روده بزرگ، علائم، دلایل بروز، انواع، عوارض، روشهای تشخیص و درمان آن می پردازیم پس با ما همراه باشید.
سرطان کولون چیست؟
سرطان روده بزرگ از پولیپ های کوچک که به تدریج به سلول های سرطانی تبدیل می شوند، به وجود می آید. سرطان کولون به بخش های دیگر بدن نیز گسترش می یابد و باعث آسیب به اندام های مختلف می شود. این نوع سرطان یکی از شایع ترین سرطان ها در دنیا بوده و معمولا در افراد بزرگسال بروز می کند. درمان سرطان کولون به مرحله بیماری و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد و شامل جراحی، شیمی درمانی، پرتو درمانی یا درمان های هدفمند می باشد.
علائم سرطان روده بزرگ
علائم سرطان روده بزرگ با توجه به مرحله و محل تومور متفاوت بوده که در ادامه به برخی از علائم رایج اشاره می نماییم:
- درد شکمی یا نفخ
- خستگی و ضعف عمومی
- احساس عدم تخلیه روده
- کاهش وزن ناخواسته و غیرمستقیم
- خونریزی از مقعد یا مشاهده خون در مدفوع
- تغییرات در عادات روده شامل اسهال، یبوست یا احساس نیاز مکرر به اجابت مزاج
بیشتر بخوانید: سرطان معده چیست؟
دلایل بروز سرطان روده بزرگ
لازم به ذکر است دلیل دقیق بروز سرطان روده بزرگ هنوز به طور کامل مشخص نشده اما چند عامل شناخته شده خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می دهند. برخی از این عوامل تاثیرگذار در بروز این عارضه به شرح زیر می باشند.
- سن: خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ با افزایش سن نیز افزایش می یابد.
- دیابت نوع 2: افراد مبتلا به دیابت نوع 2 نیز در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به این نوع سرطان قرار دارند.
- اضافه وزن: افراد چاق به ویژه کسانی که چربی زیادی در ناحیه شکم دارند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ هستند.
- سابقه پولیپ های روده ای: افرادی که پولیپ های آدنوماتوز روده ای دارند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ هستند.
- مصرف سیگار و الکل: استفاده از سیگار و مصرف الکل به ویژه در مقادیر زیاد، خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش می دهد.
- عدم فعالیت بدنی: زندگی کم تحرک نیز سبب افزایش خطر ابتلا به این بیماری می شود. بنابراین ورزش منظم نقش محافظتی در برابر سرطان روده بزرگ دارد.
- بیماری های التهابی روده: بیماری هایی مانند کرون یا بیماری کولیت اولسراتیو که باعث التهاب مزمن روده می شوند، خطر سرطان روده بزرگ را افزایش می دهند.
- رژیم غذایی نامناسب: رژیم های غذایی غنی از چربی های اشباع شده و کم فیبر به ویژه مصرف زیاد گوشت های فرآوری شده یا قرمز، خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش می دهد.
- عوامل ژنتیکی: سابقه خانوادگی سرطان روده بزرگ خصوصا در بستگان نزدیک منجر به افزایش خطر ابتلا به این بیماری می شود. بنابراین برخی از سندروم های ارثی مانند سندروم لینچ و پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی موجب بروز سرطان روده بزرگ می شوند.
انواع سرطان کولون
- سرطان کولون به طور کلی به دو نوع اصلی تقسیم می شود که در روده بزرگ شروع می شود. سرطان آدنو اسکواموس که شایع ترین نوع سرطان روده بزرگ بوده از سلول های غده ای که در دیواره روده بزرگ قرار دارند، شروع می شود. این نوع سرطان از پولیپ های آدنوماتوز آغاز می شود و در صورتی که درمان نشود به سرطان تبدیل می شود.
- سرطان های غیر آدنومای کولون که بسیار نادر هستند و از بافت های غیرغدهای روده بزرگ شروع می شوند. انواع مختلفی از سرطان های غیر آدنومای کولون وجود دارند از جمله، سرطان های لنفوم که از سلول های سیستم ایمنی بدن در روده بزرگ شروع می شوند و سرطان های سارکومای روده بزرگ که از بافت های پیوندی، ماهیچه ای یا عروقی روده بزرگ نشأت می گیرند.
مراحل پیشرفت سرطان کولورکتال
سرطان کولورکتال در مراحل مختلف پیشرفت می کند که این مراحل به طور کلی شامل 4 مرحله اصلی بوده که در ادامه به بررسی آن می پردازیم:
سرطان سطحی یا کارسینومای در محل
در این مرحله، سرطان تنها در لایه های سطحی دیواره روده بزرگ یا مقعد قرار دارد و به بافت های عمیق تر نفوذ نکرده است. این مرحله اغلب با استفاده از آزمایش های غربالگری قابل شناسایی و درمان است.
مرحله اولیه
در این مرحله، سرطان به لایه های عمیق تر دیواره روده یا مقعد گسترش یافته، اما هنوز به غدد لنفاوی یا سایر قسمت های بدن گسترش پیدا نکرده است. تومور در این مرحله قابل جراحی است.
سرطان پیشرفته
در این مرحله، سرطان به لایه های عمیق تر دیواره روده یا مقعد نفوذ کرده و به بافت های اطراف مانند غشای بیرونی روده یا حتی بافت های دیگر نزدیک گسترش می یابد اما هنوز به غدد لنفاوی یا سایر اعضای بدن متاستاز نکرده است. در این مرحله، جراحی برای برداشتن تومور انجام می گردد ولی بعضی مواقع به شیمی درمانی یا پرتودرمانی هم نیاز است.
گسترش به غدد لنفاوی
در این مرحله، سرطان به غدد لنفاوی نزدیک روده یا مقعد گسترش یافته اما هنوز به اندام های دورتر مانند کبد یا ریه ها نرسیده است.
بیشتر بخوانید: انواع بیماری های نشیمنگاهی
متاستاز
در این مرحله، سرطان به سایر اعضای بدن مانند کبد، ریه ها، استخوان ها یا سایر ارگان ها گسترش یافته است. این مرحله از سرطان اغلب غیر قابل درمان بوده و درمان های هدفمند، شیمی درمانی و پرتودرمانی برای کنترل رشد سرطان و تسکین علائم انجام می شود.
عوارض سرطان کولون
در این قسمت به مهمترین عوارض سرطان روده بزرگ اشاره می نماییم:
- انسداد روده
- عفونت ها و التهاب
- خونریزی و کم خونی
- درد و اختلالات روانی
- پراکندگی به سایر اعضای بدن
- مشکلات در دفع مدفوع و تغییرات در عادات روده
بیشتر بخوانید: سرطان رکتوم چیست؟
روشهای پیشگیری از سرطان کولون
پیشگیری از سرطان کولون و انجام اقدامات پیشگیرانه بوده که خطر ابتلا به این بیماری را کاهش می دهد. برخی از روشهای پیشگیری از این عارضه عبارتند از:
- محدود کردن یا ترک سیگار و الکل، باعث کاهش خطر ابتلا به سرطان کولون می شود.
- حفظ وزن سالم از طریق تغذیه مناسب و ورزش خطر ابتلا به این بیماری را کاهش می دهد.
- انجام آزمایش های غربالگری مانند کولونوسکوپی یا تست خون در مدفوع برای افراد بالای 50 سال یا کسانی که خطر ابتلا به سرطان کولون دارند.
- مصرف مواد غذایی سرشار از آنتیاکسیدان ها مانند ویتامین C، ویتامین E و سلنیوم سبب کاهش التهاب و محافظت از سلول ها در برابر آسیب های اکسیداتیو می شود.
- ورزش و فعالیت بدنی منظم منجر به کاهش خطر ابتلا به سرطان کولون می شود. توصیه می شود حداقل 150 دقیقه فعالیت متوسط یا 75 دقیقه فعالیت شدید در هفته انجام شود.
- مصرف غذاهای غنی از فیبر مانند میوه ها، سبزیجات، غلات کامل و حبوبات خطر ابتلا به سرطان کولون را کاهش می دهد. همچنین، کاهش مصرف چربی های اشباع شده و گوشت های فرآوری شده مانند سوسیس و کالباس سبب پیشگیری از این عارضه می شود.
بیشتر بخوانید: روشهای پیشگیری از سرطان روده
عوامل افزایش خطر ابتلا به سرطان کولون
عوامل مختلفی خطر ابتلا به سرطان کولون را افزایش می دهند. برخی از این عوامل قابل تغییر و برخی دیگر غیر قابل تغییر هستند. بهتر است بدانید خطر ابتلا به سرطان کولون با افزایش سن بیشتر می شود. بیشترین تعداد مبتلایان به سرطان کولون در افراد بالای 50 سال است.
همچنین، افرادی که یکی از اعضای نزدیک خانواده آنها مانند والدین یا خواهر و برادر به سرطان کولون مبتلا بوده اند، در معرض خطر بالاتری قرار دارند. داشتن سابقه خانوادگی پولیپ روده یا بیماری های ارثی مانند پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی نیز خطر ابتلا به این عارضه را افزایش می دهد.
چه کسانی در معرض ابتلا به سرطان کولورکتال هستند؟
در اینجا به گروه هایی که بیشتر در معرض ابتلا به سرطان کولورکتال هستند، اشاره شده است:
- افراد بالای 50 سال
- افراد با رژیم غذایی ناسالم
- افراد مبتلا به دیابت نوع 2
- مصرف کنندگان الکل و سیگار
- افراد با سبک زندگی کم تحرک
- افراد چاق یا دارای اضافه وزن
- اشخاصی با پولیپ های روده ای
- افراد با سابقه خانوادگی سرطان کولورکتال
- افرادی که به اختلالات ژنتیکی مبتلا هستند.
- کسانی که به بیماریهای التهابی روده مبتلا هستند.
بیشتر بخوانید: هزینه جراحی سرطان روده
روشهای تشخیص سرطان کولون
لازم به ذکر است تشخیص سرطان کولون از طریق ترکیبی از روش های مختلف انجام می شود. به طور کلی روشهای تشخیص این عارضه به شرح زیر است:
- کولونوسکوپی
- تست خون مخفی در مدفوع
- تستهای تصویربرداری مانند سی تی اسکن یا MRI
- آزمایش های ژنتیکی برای شناسایی جهش های خاص
روشهای درمان سرطان روده بزرگ
روش های درمان سرطان روده بزرگ به مرحله پیشرفت سرطان، وضعیت کلی بیمار و محل تومور بستگی دارند. در ادامه به برخی از مهمترین روشهای درمان این بیماری اشاره می نماییم:
- جراحی کولورکتال
- ایمونوتراپی
- پرتو درمانی
- درمان هدفمند
- شیمی درمانی
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، سرطان کولون یکی از شایع ترین انواع سرطان های دستگاه گوارش بوده که در مراحل اولیه بدون علائم می باشد. با این حال، تشخیص زودهنگام توسط بهترین جراح کلورکتال تهران، دکتر محمدرضا هاشم پور از طریق غربالگری های منظم، رعایت سبک زندگی سالم، تغذیه مناسب و فعالیت بدنی نقش مهمی در پیشگیری و درمان آن دارد. روشهای درمانی متعددی مانند جراحی، شیمی درمانی، پرتودرمانی و درمانهای هدفمند به شما عزیزان کمک می کند تا با این بیماری مقابله کنید.
