جراحی سرطان معده یکی از اصلی ترین و موثرترین روشهای درمانی برای بیمارانی بوده که با این بیماری مواجه می شوند. این عمل جراحی با هدف برداشتن بخش یا تمام معده و گاهی غدد لنفاوی اطراف آن انجام می شود تا از گسترش سلول های سرطانی جلوگیری شود. اما چرا برخی بیماران به جراحی نیاز پیدا می کنند و چه عواملی تعیین می کند که کدام روش جراحی برای هر فرد مناسب تر است؟ پاسخ به این پرسش ها بستگی به مرحله بیماری، شرایط عمومی بیمار و نظر تیم درمانی دارد. در ادامه این مطلب به بررسی کامل انواع جراحی سرطان معده، روشهای انجام آن، عوارض احتمالی، مراقبت های بعد از عمل و نکاتی برای بهبود کیفیت زندگی پس از جراحی خواهیم پرداخت پس با ما همراه باشید.
جراحی سرطان معده چیست؟
جراحی سرطان معده یکی از موثرترین روشهای درمانی برای بیمارانی بوده که با این بیماری مواجه می شوند. نوع و گستردگی جراحی به محل تومور و مرحله پیشرفت سرطان بستگی دارد. در مواردی که تومور در قسمت پایین معده (دیستال) قرار دارد، ممکن است جراح تنها بخشی از معده را بردارد و باقی آن حفظ شود. اما اگر تومور در قسمت میانی یا بالای معده باشد، اغلب لازم است کل معده همراه با غدد لنفاوی اطراف آن برداشته شود تا احتمال گسترش سلول های سرطانی به حداقل برسد.
سرطان معده یکی از شایع ترین سرطان ها در جهان بوده و تأثیرات جدی بر سلامت و کیفیت زندگی بیمار دارد. جراحی به تنهایی یا در ترکیب با سایر روشهای درمانی مانند شیمی درمانی و پرتودرمانی، نتایج درمانی بهتری برای بیمار به همراه دارد. نکته مهم این است که هر چه بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود و جراحی در زمان مناسب انجام شود، احتمال موفقیت درمان و افزایش طول عمر بیمار بیشتر خواهد بود.
انواع جراحی سرطان معده
جراحی سرطان معده یکی از اصلی ترین روشهای درمان این بیماری محسوب می شود و انتخاب نوع جراحی با توجه به محل تومور، مرحله پیشرفت سرطان و وضعیت عمومی بیمار انجام می شود. هدف از این جراحی ها برداشتن بخش یا تمام معده، غدد لنفاوی مجاور و در بعضی موارد دیگر اندام های اطراف است تا از گسترش سلول های سرطانی جلوگیری شود. در ادامه به بررسی کامل انواع جراحی سرطان معده و ویژگی های هر یک می پردازیم.
برداشتن به روش اندوسکوپی (Endoscopic Resection)
این روش برای سرطان های بسیار زودهنگام معده کاربرد دارد، زمانی که تومور هنوز به لایه های عمیق معده نفوذ نکرده و به غدد لنفاوی سرایت نکرده است. در این روش با استفاده از آندوسکوپ و ابزارهای جراحی وارد شده از طریق دهان، تومور و بخشی از بافت سالم اطراف آن برداشته می شود. این جراحی نیاز به برش پوست ندارد و روند بهبود سریع تر است. دو روش اصلی آن شامل EMR (برش مخاطی اندوسکوپی) و ESD (برش زیر مخاطی اندوسکوپی) میباشد که ESD به عمق بیشتری نفوذ می کند.
گاسترکتومی جزئی (Partial Gastrectomy)
در این روش تنها بخشی از معده که دچار سرطان شده برداشته می شود. این جراحی بیشتر برای سرطان های محدود به قسمت پایین (دیستال) یا بالای معده (پروگزیمال) انجام می شود. پس از برداشتن بخش مبتلا، باقی مانده معده به بخش روده متصل می شود تا عملکرد گوارشی حفظ شود. در این نوع جراحی گاهی غدد لنفاوی و بخشی از امنتوم نیز برداشته می شوند.
گاسترکتومی ساب توتال با آناستوموز بیلروت 1 یا 2
در این عمل، حدود یک سوم پایین معده برداشته می شود و بخش باقی مانده به دوازدهه یا ژژونوم متصل می گردد. در صورتی که سرطان به غدد لنفاوی سرایت کرده باشد، آنها نیز برداشته می شوند. این روش به حفظ بخشی از معده و عملکرد طبیعی آن کمک می کند و برای سرطان های محدود به قسمت تحتانی معده بسیار مناسب است.
گاسترکتومی کامل (Total Gastrectomy)
گاسترکتومی کامل زمانی انجام می شود که سرطان در سراسر معده گسترش یافته یا نزدیک مری قرار گرفته باشد. در این روش، کل معده، غدد لنفاوی مجاور و در برخی موارد بخشی از مری، طحال، روده ها یا پانکراس برداشته می شوند. سپس انتهای سالم مری به روده کوچک متصل می شود تا مسیر عبور غذا حفظ شود. بیماران بعد از این عمل باید وعده های غذایی کوچک تری داشته باشند زیرا حجم معده کاملا حذف شده است.
برداشتن غدد لنفاوی (Lymphadenectomy)
این عمل همراه با گاسترکتومی جزئی یا کامل انجام می شود و هدف آن کاهش احتمال انتشار سرطان از طریق گره های لنفاوی است. تعداد غدد برداشته شده اهمیت زیادی دارد؛ به عنوان مثال در ایالات متحده حداقل 16 غده برداشته می شود اما در کشورهای شرق آسیا، تعداد بیشتری حذف می شود تا نتایج درمانی بهتر حاصل شود.
جراحی های تسکینی (Palliative Surgery)
این نوع جراحی برای بیمارانی انجام می شود که امکان برداشت کامل سرطان وجود ندارد. هدف اصلی تسکین علائم، پیشگیری از خونریزی یا انسداد معده و بهبود کیفیت زندگی بیمار است. انواع جراحی های تسکینی شامل بای پس معده برای عبور غذا، گاسترکتومی جزئی برای کنترل درد یا خونریزی و قرار دادن لوله تغذیه (G Tube یا J Tube) می باشد. بهتر است بدانید این روش ها نمی توانند سرطان را به طور کامل درمان کنند اما کمک قابل توجهی به وضعیت بیمار می کنند.
دلایل انجام جراحی سرطان معده
بهتر است بدانید این جراحی زندگی بیمار را بهبود بخشد، کیفیت زندگی او را افزایش می دهد و در مواردی شانس درمان کامل را فراهم میکند. به طور کلی، جراحی سرطان معده با دو هدف اصلی انجام می شود:
برداشتن و درمان سرطان
اگر سرطان معده در مراحل اولیه یا حتی پیشرفته محدود باشد و به سایر اندام ها گسترش نیافته باشد، جراح با برداشتن بخشی از معده یا کل معده، تومور را از بدن خارج می کند. در بسیاری از موارد، غدد لنفاوی نزدیک به معده نیز برداشته می شوند تا شانس باقی ماندن سلول های سرطانی کاهش یابد. هدف اصلی در این نوع جراحی، حذف کامل سلول های سرطانی و کاهش احتمال بازگشت بیماری است.
جراحی تسکینی
در مواردی که سرطان پیشرفته است و امکان برداشت کامل تومور وجود ندارد، جراحی به منظور کاهش علائم بیماری انجام می شود. این نوع جراحی از خونریزی تومور جلوگیری می کند، انسداد مسیر خروج غذا از معده را کاهش می دهد و درد یا ناراحتی بیمار را بهبود می بخشد. اگرچه جراحی تسکینی درمان کامل سرطان را تضمین نمی کند اما نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی بیمار دارد و مشکلات جدی ناشی از رشد تومور را کنترل می کند.
عوارض جراحی سرطان معده
جراحی سرطان معده مانند هر عمل جراحی بزرگ دیگری با عوارض و خطراتی همراه می باشد. شدت و نوع عوارض بستگی به نوع جراحی، میزان برداشتن معده و سایر اندام ها و تجربه جراح دارد. برخی از این عوارض موقتی هستند و با گذشت زمان و رعایت رژیم غذایی مناسب بهبود می یابند اما بعضی دیگر ممکن است طولانی مدت یا شدید باشند. عوارض جراحی سرطان معده به شرح زیر است:
- درد شکم
- انسداد روده
- سوزش سر دل
- تنگی آناستوموز
- تهوع و استفراغ
- سندروم دامپینگ
- شوک پس از عمل
- ضعف و بی حسی
- خونریزی ناشی از جراحی
- اسهال به ویژه بعد از غذا
- آسیب به اندام های مجاور
- پس زدن یا نشت آناستوموز
- لخته شدن خون (ترومبوآمبولی وریدی)
- نشت از محل اتصال بین معده/مری و روده
- کمبودهای تغذیه ای (سوء جذب ویتامین ها، آهن، کلسیم و ویتامین D)
- عفونت های مختلف (پریتونیت، آبسه، ذاتالریه، عفونت کلیه و مثانه، سپسیس)
مراقبت های پس از جراحی سرطان معده
جراحی سرطان معده یکی از درمان های اصلی برای کنترل و کاهش علائم این بیماری است اما بهبود کامل و کاهش عوارض پس از عمل، نیازمند رعایت مراقبت های دقیق بعد از جراحی می باشد. در ادامه به مهمترین مراقبت های بعد از جراحی سرطان معده اشاره می نماییم:
- مصرف داروها طبق دستور پزشک
- رعایت رژیم غذایی کم حجم و پر دفعات
- پرهیز از غذاهای چرب، سرخ شده و تند
- مصرف پروتئین کافی برای ترمیم بافت ها
- انجام فعالیت بدنی ملایم مانند پیاده روی
- رعایت بهداشت فردی برای جلوگیری از عفونت
- اضافه کردن تدریجی غذاهای فیبری به رژیم غذایی
- مراقبت از زخم جراحی و تمیز نگه داشتن محل برش
- مصرف مکمل های ویتامین و مواد معدنی طبق تجویز پزشک
- نوشیدن مایعات بین وعده های غذایی و نه هنگام غذا خوردن
هزینه جراحی سرطان معده
یکی از سوالات رایج بیماران، میزان هزینه عمل سرطان معده است. واقعیت این است که تعیین یک رقم ثابت برای این جراحی امکان پذیر نیست زیرا هزینه نهایی به عوامل متعددی بستگی دارد. از جمله این عوامل میتوان به شدت و وسعت بیماری، نوع جراحی مورد نیاز، طول دوره بستری، استفاده از داروها و تجهیزات پزشکی و همچنین اینکه جراحی در بیمارستان دولتی انجام میشود یا خصوصی، اشاره کرد. علاوه بر این، تحت پوشش بودن یا نبودن بیمه نیز تاثیر قابل توجهی بر هزینه ها دارد.
بهترین راه برای اطلاع از هزینه دقیق، مشاوره مستقیم با بهترین جراح کولورکتال در تهران مورد نظر است. انتخاب جراح باتجربه و ماهر به ویژه یک جراح کولورکتال و گوارش متخصص در سرطان معده هم به کاهش عوارض و مدت بستری کمک می کند و هم از نظر کیفیت درمان، اطمینان خاطر بیشتری به بیمار می دهد.
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، عمل سرطان معده یکی از اصلی ترین روش های درمان این بیماری محسوب می شود و زندگی بیمار را بهبود می بخشد، مخصوصا زمانی که بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود. هدف از این جراحی برداشتن کامل یا بخشی از معده برای درمان سرطان یا کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی بیمار می باشد. با پیشرفت تکنیک های جراحی و مهارت جراح، بسیاری از عوارض احتمالی کاهش یافته و دوران بهبودی کوتاه تر و راحت تر شده است.
