فیستول مقعدی یکی از مشکلات شایع و آزاردهنده ناحیه نشیمنگاهی بوده که در نتیجه ارتباط غیرطبیعی بین پوست اطراف مقعد و داخل کانال مقعدی ایجاد می شود. این عارضه بعد از آبسه های مقعدی درمان نشده به وجود می آید و با علائمی مانند ترشح مداوم، درد، التهاب و گاهی تب همراه است. اما فیستول مقعدی چگونه ایجاد می شود و چه عواملی در بروز آن نقش دارند؟ آیا همه فیستول ها نیاز به جراحی دارند یا برخی از آنها را با روش های غیرجراحی کنترل می شود؟ در این مقاله قصد داریم به طور کامل به بررسی علت ها، علائم و انواع فیستول مقعدی، روشهای پیشگیری، روشهای تشخیص بپردازیم پس با ما همراه باشید.
فیستول مقعدی چیست؟
فیستول مقعدی یکی از شایع ترین بیماری ناحیه نشیمنگاهی بوده که در اثر ایجاد یک مسیر یا کانال غیرطبیعی میان بخش های داخلی روده و سطح پوست اطراف مقعد به وجود می آید. این کانال باریک که به دنبال عفونت یا آبسه ی درمان نشده ایجاد می شود، باعث خروج ترشحات چرکی از پوست و تحریک آن می شود.
در حالت طبیعی، اجزای مختلف ناحیه مقعد از هم جدا و بدون ارتباط مستقیم هستند. اما زمانی که انسداد یا عفونتی در یکی از غدد داخل کانال مقعد رخ می دهد، چرک در آن ناحیه تجمع پیدا کرده و راهی به سمت سطح پوست باز می کند که این مسیر چرکی در نهایت به صورت فیستول ظاهر می شود.
به عبارت دیگر فیستول نوعی ارتباط غیر عادی میان دو بخش از بدن بوده که در حالت نرمال نباید به هم متصل باشند. فیستول مقعدی در افراد با سنین مختلف از جمله کودکان نیز مشاهده می شود و با توجه به محل دقیق ایجاد آن دارای انواع مختلفی است.
علائم فیستول
فیستول مقعدی یکی از بیماری های آزاردهنده ناحیه مقعد بوده که اغلب بعد از بروز آبسه یا عفونت مزمن در این ناحیه ایجاد می شود. در ادامه به برخی از مهمترین علائم فیستول مقعدی اشاره می نماییم:
- خستگی
- تب و لرز
- خونریزی مقعدی
- خارش ناحیه مقعد
- درد در ناحیه مقعد
- سوزش در ناحیه مقعد
- بی اختیاری مدفوع یا گاز
- آبسه های در اطراف مقعد
- خروج ترشحات چرکی یا بدبو
- تغییر رنگ پوست اطراف مقعد
- علائم ادراری مانند ادرار دردناک
- تورم یا برجستگی سفت و دردناک
- التهاب و قرمزی پوست اطراف مقعد
- وجود سوراخ کوچک در اطراف مقعد
- تحریک پذیری پوست اطراف ناحیه فیستول
- درد هنگام نشستن، حرکت، اجابت مزاج یا سرفه
دلایل بروز فیستول مقعدی
فیستول مقعدی یکی از پیامدهای پیچیده و مزمن برخی از عفونت ها یا التهابات ناحیه مقعد بوده که به دنبال تشکیل آبسه و تخلیه ناقص آن رخ می دهد. این عارضه به صورت یک مجرای غیرطبیعی بین روده و پوست اطراف مقعد شکل می گیرد و موجب درد، ترشح، التهاب و ناراحتی مداوم می شود. در ادامه به برخی از دلایل بروز این عارضه اشاره می نماییم:
- بیماری سل
- آبسه مقعدی
- بیماری کرون
- هیدرآدنیت چرکی
- دیورتیکولیت روده
- ابتلا به HIV (ایدز)
- زایمان طبیعی سخت
- عفونتهای مزمن روده
- ضعف سیستم ایمنی بدن
- ضربه یا تروما به ناحیه مقعد
- فیستول های مربوط به مجاری ادراری
- عوارض ناشی از جراحی در ناحیه مقعد
- سرطان رکتوم یا تومورهای انتهای روده بزرگ
- بیماری های آمیزشی مانند سیفلیس و کلامیدیا
عوارض فیستول مقعدی
بهتر است بدانید در صورتی که فیستول مقعدی در مراحل ابتدایی تشخیص و درمان شود، مشکل خاصی برای شما عزیزان بوجود نمی آید. اما در صورت عدم درمان ممکن است عوارض جدی و آزاردهنده برای شما عزیزان ایجاد شود. در ادامه به مهمترین عوارض ناشی از فیستول مقعدی اشاره می نماییم:
- تنگی یا انسداد کانال مقعد
- احتباس ادرار و اختلالات دفع
- عدم ترمیم کامل زخم بعد از جراحی
- عبور گاز یا مدفوع از مسیر فیستول
- درد مزمن و التهاب شدید ناحیه مقعد
- عفونت های مکرر یا گسترش عفونت
- بی اختیاری در دفع مدفوع یا گاز روده
- تشکیل هموروئید در اثر فشار و التهاب
- بازگشت مجدد فیستول حتی بعد از درمان
- خونریزی یا ترشح چرک و خون از محل فیستول
- خستگی عمومی و تب ناشی از عفونت های پایدار
- عفونت سیستمیک و ورود باکتری ها به جریان خون
- ایجاد مسیرهای فیستول متعدد یا طولانی شدن مسیر فیستول
بیشتر بخوانید: بواسیر چیست؟
انواع فیستول مقعدی
بهتر است بدانید فیستول مقعدی بر اساس محل قرارگیری و مسیر عبور آن از عضلات مقعد به انواع مختلفی تقسیم می شود. لازم به ذکر است شناسایی نوع فیستول از اهمیت بالایی برخوردار بوده زیرا برخی از انواع آن ساده تر و برخی دیگر پیچیده تر هستند. به طور کلی انواع این بیماری به شرح زیر است:
انواع فیستول مقعدی از نظر محل و پیچیدگی
- فیستول زیر مخاطی: نوع سطحی فیستول که در لایه زیر مخاط مقعد عبور می کند.
- فیستول اینتر اسفنکتریک: مجرا از میان عضله اسفنکتر داخلی عبور کرده و در نزدیکی مقعد به سطح پوست می رسد.
- فیستول سوپر اسفنکتریک: مسیر فیستول از بین عضلات اسفنکتری عبور کرده و به سمت بالا می رود و سپس به سطح پوست می رسد.
- فیستول ترانس اسفنکتریک: مسیر فیستول از میان هر دو عضله اسفنکتر داخلی و خارجی گذشته و در ناحیه پوست اطراف مقعد تخلیه می شود.
- فیستول نعل اسبی: نوعی فیستول با دو خروجی در دو طرف مقعد که به وسیله ی یک مجرای منحنی به شکل U به یکدیگر متصل هستند.
- فیستول اکسترا اسفنکتریک: از بخش های بالاتری مانند روده بزرگ شروع شده و با عبور از عضلات و بافت های اطراف به سطح پوست در ناحیه مقعد می رسد.
انواع دیگر فیستول مرتبط با ناحیه تناسلی یا گوارشی
- فیستول آنورکتال: بین کانال مقعد و پوست اطراف دهانه مقعد ایجاد می شود.
- فیستول رکتوواژینال یا آنوواژینال: ارتباط غیرطبیعی بین دیواره انتهایی روده (رکتوم یا مقعد) و واژن دارد.
- فیستول کولون واژینال: کانالی بین روده بزرگ و واژن که در اثر بیماری های التهابی روده یا آسیب های جراحی ایجاد می شود.
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، فیستول مقعدی یکی از عارضه های پیچیده و مزمن ناحیه نشیمنگاهی بوده که در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع با پیشرفت عفونت، بروز آبسه های مکرر، درد شدید و حتی ایجاد مسیرهای جدید فیستولی همراه است. شناخت انواع مختلف فیستول و علل ایجاد آن، نقش بسزایی در انتخاب روش درمان مناسب ایفا می کند. حال لازم به ذکر است دکتر محمدرضا هاشم پور به عنوان یکی از بهترین و با تجربه ترین متخصصان کولورکتال، با دانش و مهارت بالا در تشخیص و درمان انواع بیماری های ناحیه مقعد از جمله فیستول، گزینه ای مطمئن برای دریافت درمان اصولی و موثر می باشد.
