اختلالات عضلات کف لگن از جمله مشکلات شایعی بوده که بسیاری از خانم ها در دوره ای از زندگی خود با آن مواجه می شوند اما به دلیل ماهیت خصوصی و گاه شرم آور این مسائل، بسیاری از بیماران از بیان آن خودداری می کنند. عضلات کف لگن نقش بسزایی در حفظ عملکرد صحیح مثانه، روده و اندام های تناسلی دارند. خوشبختانه با افزایش آگاهی عمومی و پیشرفت های علم پزشکی، امروزه روشهای موثری برای تشخیص و درمان این اختلالات وجود دارد. در این مقاله به بررسی موضوعاتی اعم از علت، علائم، انواع، عوارض، روشهای تشخیص و درمان آن می پردازیم پس با ما همراه باشید.
اختلالات عضلات کف لگن چیست؟
اختلالات عضلات کف لگن به مشکلاتی گفته می شود که عملکرد طبیعی این عضلات را تحت تاثیر قرار می دهند و منجر به برخی عوارض می شوند. این عضلات نقش مهمی در حمایت از اندام های لگنی و کنترل حرکات دفعی دارند. ضعف، اسپاسم یا هماهنگی نادرست این عضلات به دلایلی مانند بارداری و زایمان، افزایش سن، جراحی های لگنی، یبوست مزمن و سبک زندگی کم تحرک ایجاد می شود.
علائم اختلالات کف لگن
علائم اختلالات عضلات کف لگن بسته به نوع مشکل متفاوت بوده اما برخی از شایع ترین علائم شامل موارد زیر است:
- احساس تخلیه ناقص مثانه یا روده
- تکرر ادرار یا احساس فوریت در ادرار
- درد مزمن لگنی، کمردرد یا درد در ناحیه مقعد و واژن
- مشکلات جنسی مانند درد هنگام رابطه جنسی یا کاهش حس جنسی
- بی اختیاری مدفوع یا یبوست مزمن مانند مشکل در دفع یا نیاز به فشار زیاد
- احساس فشار یا سنگینی در لگن که ناشی از افتادگی اندام های لگنی می باشد
- بی اختیاری ادرار مانند نشت ادرار هنگام سرفه، عطسه، خنده یا فعالیت بدنی
بیشتر بخوانید: آندومتریوز چیست؟
اختلال عملکردی عضلات کف لگن
اختلال عملکردی عضلات کف لگن مشکلات متعددی را ایجاد می کند که بر زندگی فرد تاثیر می گذارد. برخی از مشکلات شایع این عارضه شامل موارد زیر است.
- یبوست مزمن
- درد مزمن لگنی
- افتادگی اندام های لگنی
- درد هنگام رابطه جنسی
- تکرر و فوریت در ادرار
- بی اختیاری ادرار و مدفوع
دلایل بروز بیماری های کف لگن
بیماری های کف لگن به دلایل مختلفی ایجاد می شوند که شامل موارد زیر است:
- یبوست مزمن
- چاقی و اضافه وزن
- افزایش سن و یائسگی
- عوامل روانی و استرس
- زایمان های متعدد و دشوار
- ژنتیک و تاریخچه خانوادگی
- فعالیت های ورزشی یا سبک زندگی نادرست
- فعالیت های سنگین یا بلند کردن اجسام سنگین
انواع بیماری های کف لگن
بیماری های کف لگن به مشکلاتی گفته می شود که عضلات، اعصاب و بافت های حمایت کننده لگن را تحت تاثیر قرار می دهند. انواع شایع این بیماری ها به شرح زیر است:
گرفتگی عضلات کف لگن
گرفتگی عضلات کف لگن زمانی رخ می دهد که این عضلات به طور غیرارادی منقبض شده و در حالت تنش باقی می مانند که باعث درد و ناراحتی در ناحیه لگن، کمر، واژن، مقعد یا کشاله ران می شود. این مشکل به دلایلی مانند استرس، زایمان، جراحی های لگنی، یبوست مزمن یا استفاده نادرست از عضلات کف لگن ایجاد می شود.
رکتوسل (افتادگی روده بزرگ)
رکتوسل به حالتی گفته می شود که دیواره بین رکتوم (راست روده) و واژن به دلیل ضعف عضلات کف لگن دچار افتادگی یا برآمدگی می شود. این وضعیت در اثر زایمان های متعدد، یبوست مزمن، بلند کردن اجسام سنگین یا افزایش سن بوجود می آید. رکتوسل باعث علائمی مانند احساس فشار یا برآمدگی در واژن، دشواری در دفع مدفوع، نیاز به اعمال فشار با دست برای تخلیه ی کامل روده و ناراحتی هنگام رابطه جنسی می شود. درمان این عارضه به شدت مشکل شامل تغییرات رژیم غذایی، تمرینات تقویت کننده کف لگن، فیزیوتراپی تخصصی و در موارد شدید جراحی است.
سیستوسل (افتادگی مثانه)
زمانی سیستوسل یا افتادگی مثانه رخ می دهد که دیواره بین مثانه و واژن به دلیل ضعف عضلات و بافت های کف لگن دچار افتادگی شده و مثانه به داخل واژن فشار وارد می کند. این مشکل در اثر زایمان های متعدد، افزایش سن، یائسگی، یبوست مزمن یا بلند کردن اجسام سنگین ایجاد می شود.
بیشتر بخوانید: سرطان کولون چیست؟
افتادگی ارگان های کف لگن
افتادگی ارگان های کف لگن زمانی رخ می دهد که عضلات و بافت های حمایت کننده کف لگن ضعیف شده و نمی توانند اندام های لگنی مانند مثانه، رحم یا روده را به درستی در جای خود نگه دارند که این امر باعث افتادگی آنها به سمت واژن یا مقعد می شود. این مشکل در اثر زایمان های متعدد، افزایش سن، یائسگی، چاقی، یبوست مزمن ایجاد می شود.
یبوست عملکردی
یبوست عملکردی به دلیل اختلال در عملکرد عضلات کف لگن یا حرکت نامنظم روده ها ایجاد می شود. این مشکل ناشی از ضعف یا هماهنگی نادرست عضلات کف لگن، کاهش حرکات روده، استرس، تغذیه نامناسب و کمبود فیبر یا مصرف ناکافی مایعات می باشد. علائم آن شامل دفع سخت و کم، احساس تخلیه ناقص، نیاز به اعمال فشار زیاد یا استفاده از دست برای کمک به دفع مدفوع است.
بیشتر بخوانید: انواع روشهای نوین جراحی لاپاراسکوپی پرولاپس و اختلالات کف لگن
درد دنبالچه
درد دنبالچه در انتهای ستون فقرات احساس می شود و در هنگام نشستن، برخاستن یا حرکات ناگهانی تشدید می شود. این درد به دلیل ضربه یا زمین خوردن، زایمان سخت، نشستن طولانی مدت روی سطوح سخت، التهاب یا اسپاسم عضلات کف لگن بروز می کند. علائم این عارضه شامل درد تیر کشنده یا مبهم در ناحیه دنبالچه، حساسیت به لمس و در برخی موارد انتشار درد به باسن یا ران است.
سندرم اسپاسم عضلات کف لگن
سندرم اسپاسم به وضعیتی گفته می شود که عضلات کف لگن به طور غیر ارادی منقبض شده و در حالت تنش باقی می مانند که باعث درد و ناراحتی در ناحیه لگن، کمر، مقعد یا واژن می شود. این مشکل به دلیل استرس، آسیب به عضلات در زایمان یا جراحی های قبلی، یبوست مزمن یا استفاده نادرست از عضلات ایجاد می گردد.
عوارض اختلالات کف لگن
به طور کلی عوارض این بیماری به شرح زیر است:
- مشکلات جنسی
- درد مزمن لگنی
- افتادگی اندام های لگنی
- مشکلات روحی و روانی
- بی اختیاری ادرار و مدفوع
- یبوست و مشکلات گوارشی
- محدودیت در فعالیت های بدنی
روشهای پیشگیری از اختلالات کف لگن
پیشگیری از اختلالات کف لگن نیازمند تغییرات در سبک زندگی و مراقبت های بهداشتی بوده که در ادامه به برخی از مهمترین روشهای پیشگیری از این بیماری اشاره می نماییم:
- ورزش منظم
- حفظ وزن مناسب
- انجام تمرینات کگل
- استراحت و مدیریت استرس
- پرهیز از نشستن طولانی مدت
- آموزش صحیح هنگام بارداری و زایمان
- اجتناب از یبوست و فشار زیاد در هنگام دفع
- اجتناب از بلند کردن اجسام سنگین به طور مکرر
روشهای تشخیص اختلال عضلات کف لگن
تشخیص اختلالات عضلات کف لگن با ارزیابی بالینی دقیق و برخی آزمایش ها انجام می شود که در ادامه به برخی از مهمترین آنها اشاره می نماییم:
- بیوفیدبک
- معاینه فیزیکی
- بررسی تاریخچه پزشکی
- آزمایش های عملکردی روده و مثانه
- آزمایش های تصویربرداری مانند سونوگرافی یا رادیوگرافی
روشهای درمان اختلالات کف لگن
درمان مشکلات عضلات کف لگن به نوع و شدت این عارضه بستگی دارد و شامل ترکیبی از روشهای مختلف می باشد. برخی از روشهای درمانی عبارتند از:
- فیزیوتراپی کف لگن
- دارو درمانی
- جراحی
بیشتر بخوانید: سرطان رکتوم چیست؟
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، اختلالات کف لگن مجموعه ای از مشکلات شایع اما کمتر شناخته شده بوده که بر عملکرد طبیعی مثانه، روده و اندام های تناسلی تاثیر می گذارند. این اختلالات به صورت بی اختیاری ادرار یا مدفوع، احساس فشار در ناحیه لگن، افتادگی اندام ها یا دردهای مزمن ظاهر می شود. درمان این عارضه شامل ترکیبی از فیزیوتراپی، تغییر سبک زندگی و در برخی موارد جراحی است. در مواردی که نیاز به جراحی های تخصصی وجود دارد، مراجعه به پزشکان مجرب اهمیت دوچندانی پیدا می کند. دکتر محمدرضا هاشم پور، فوق تخصص جراحی کولورکتال و لاپاراسکوپی پیشرفته با تجربه فراوان در زمینه درمان اختلالات ناحیه لگن نقش موثری در بهبود این بیماری ایفا می کند.
