آندومتریوز یکی از بیماری های مرتبط با زنان بوده که طی آن بافتی مشابه با آندومتر که همان بافت داخلی رحم است نیز در ناحیه خارج از دیواره رحم شروع به رشد کرده و این مسئله برای خانم ها با درد شدیدی همراه است. در صورت بروز این مشکل معمولا دردهای زیر شکمی را تجربه خواهید کرد که در سونوگرافی به راحتی تشخیص داده میشود و این عارضه باید جدی گرفته شود تا مشکلات شدیدتر برای شما به وجود نیاید. در این مقاله به بررسی موضوعاتی اعم از علائم، دلایل بروز، انواع، عوارض، روشهای تشخیص و درمان آن می پردازیم پس با ما همراه باشید.
آندومتریوز چیست؟
آندومتریوز یک اختلال پزشکی بوده که در آن بافت مشابه به بافت پوششی رحم در خارج از رحم رشد می کند. این بافت در نواحی مختلفی از بدن مانند تخمدان ها، لوله های فالوپ و حفره شکم یافت می شود. بافت آندومتریوز مشابه با بافت رحمی عمل می کند و در طول سیکل قاعدگی به تغییرات هورمونی واکنش نشان می دهد اما به دلیل موقعیت غیر عادی اش به طور طبیعی از بدن خارج نمی شود، که این امر منجر به التهاب، چسبندگی و مشکلات مختلف در نواحی درگیر می شود.
علائم آندومتریوز
لازم به ذکر است علائم آندومتریوز متنوع بوده و از فردی به فرد دیگر متفاوت است، اما برخی از علائم رایج این عارضه به شرح زیر است:
- خستگی شدید
- درد لگنی شدید
- مشکلات باروری
- مشکلات گوارشی
- خونریزی غیرطبیعی
- درد در هنگام مقاربت
بیشتر بخوانید: سرطان کولون چیست؟
علت بروز آندومتریوز
تاکنون علت دقیق بروز این عارضه به طور کامل شناخته نشده اما چندین فرضیه برای توضیح این اختلال وجود دارد که در ادامه به آنها اشاره می نماییم:
- قاعدگی معکوس: یکی از نظریه ها این بوده که در برخی زنان، خون قاعدگی به جای خروج از بدن، از طریق لوله های فالوپ به داخل حفره شکم برمیگردد و باعث رشد بافت مشابه آندومتر در نواحی دیگر می شود.
- نقص در سیستم ایمنی: در برخی موارد، سیستم ایمنی بدن بافت های آندومتریوز را شناسایی نمی کند و از بین نمی برد که این موضوع موجب رشد غیرعادی این بافت ها در خارج از رحم می گردد.
- ژنتیک: تحقیقات نشان داده اند که سابقه خانوادگی نقش بسزایی در بروز این عارضه دارد. زنانی که مادر یا خواهر مبتلا به آندومتریوز دارند، بیشتر در معرض ابتلا به این عارضه قرار دارند.
- هورمون: هورمون های استروژن بر رشد و گسترش بافت آندومتریوز تاثیر می گذارند زیرا این هورمون ها باعث تحریک رشد بافت آندومتر می شوند.
- سلول های جنینی: در برخی موارد، سلولهای جنینی در دوران رشد جنینی به شکل بافت آندومتریوز در نقاطی از بدن تشکیل می شوند.
انواع آندومتریوز
این بیماری به چند نوع مختلف تقسیم می شود که با توجه به مکان و عمق رشد بافت اندومتر در بدن تفاوت دارند. انواع مختلف آندومتریوز در ادامه بیان شده است.
آندومتریوز صفاقی سطحی
این نوع از آندومتریوز زمانی رخ می دهد که بافت آندومتر در لایه نازک بافتی که اعضای شکم را پوشش می دهد، رشد می کند. این ضایعات به صورت نقاط کوچک و سطحی بر روی صفاق ظاهر می شوند و درد و التهاب ایجاد می کنند، اما به طور کلی از عمق زیادی برخوردار نیستند.
آندومتریوما
آندومتریوما که به آن کیست شکلاتی هم گفته می شود، نوعی آندومتریوز بوده که در تخمدان ها رشد می کند. این ضایعات به صورت کیست هایی پر از خون که به رنگ قهوه ای تیره هستند، منجر به درد شدید و مشکلات باروری می شود.
آندومتریوز صفاقی عمیق
در این نوع، بافت آندومتر به عمق بیشتری در داخل بافت های صفاق نفوذ می کند. این ضایعات به اعماق مختلفی مانند دیواره های لگن، روده ها یا مثانه نفوذ کرده و منجر به درد شدید، خونریزی های غیر معمول و مشکلات گوارشی یا ادراری می شوند. این نوع اندومتریوز نیاز به درمان های پیچیده تری دارد و عواقب جدی تری برای سلامت فرد خواهد داشت.
بیشتر بخوانید: سرطان رکتوم چیست؟
عوامل افزایش خطر بیماری آندومتریوز
عوامل مختلفی خطر ابتلا به این عارضه را افزایش می دهند که در ادامه به آنها اشاره می نماییم:
- سابقه خانوادگی: اگر یکی از اعضای خانواده مبتلا به آندومتریوز باشد، خطر ابتلا به این بیماری در فرد بیشتر می شود.
- شروع زودهنگام قاعدگی: زنانی که قاعدگی آنها در سنین پایین تر از 11 سال شروع می شود، بیشتر در معرض خطر آندومتریوز قرار دارند. همچنین، طولانی بودن مدت زمان قاعدگی بیش از 7 روز یا داشتن خونریزی شدید نیز ریسک ابتلا به این عارضه را افزایش می دهد.
- دوره های قاعدگی کوتاه تر: زنانی که چرخه قاعدگی کوتاه تری (کمتر از 27 روز) دارند، بیشتر در معرض ابتلا به آندومتریوز قرار دارند.
- عدم بارداری: زنانی که هرگز باردار نشده اند، خطر بیشتری برای ابتلا به آندومتریوز دارند. بارداری و شیردهی از عواملی هستند که منجر به رشد بافت اندومتر می گردد.
- اختلالات هورمونی: زنانی که سطح بالایی از استروژن دارند یا در معرض افزایش تولید این هورمون قرار دارند، بیشتر به این عارضه مبتلا می شوند.
- آسیب های لگنی: زنانی که تحت جراحی های لگنی قرار گرفته اند مانند جراحی های تخمدانی، خطر ابتلا به آندومتریوز بیشتری خواهند داشت.
- اختلالات سیستم ایمنی: در برخی موارد، مشکلات سیستم ایمنی باعث عدم توانایی در از بین بردن بافت آندومتریوز در بدن می شود و خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می دهد.
- عوامل محیطی: برخی از تحقیقات نشان داده اند که عوامل محیطی مانند قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاص، نقش بسزایی در افزایش خطر آندومتریوز دارند.
عوارض بیماری آندومتریوز
آندومتریوز دارای عوارض مختلفی بوده که تاثیرات زیادی بر سلامت فیزیکی و روانی شما عزیزان دارند. برخی از مهمترین عوارض این بیماری در ادامه بیان شده است.
- ناباروری
- درد مزمن
- اختلالات گوارشی
- مشکلات ادراری
- اثر بر روابط جنسی
- خونریزی غیر طبیعی
روشهای تشخیص بیماری آندومتریوز
تشخیص آندومتریوز از طریق ترکیبی از تاریخچه پزشکی، معاینه فیزیکی و آزمایش های تصویربرداری صورت می گیرد. در ابتدا باید به بهترین جراح کولورکتال تهران مراجعه نمایید تا با پرسش هایی در مورد علائم، مدت زمان و شدت درد و سابقه قاعدگی به بررسی وضعیت می پردازد.
معاینه لگنی برای شناسایی نواحی دردناک یا حساس در نواحی مختلف لگن انجام می شود. برای تایید تشخیص، پزشک از روش های تصویربرداری مانند سونوگرافی، MRI یا سی تی اسکن استفاده می کند، اگرچه این روش ها به طور قطعی وجود اندومتریوز را تایید نمی کنند. تنها روش قطعی برای تشخیص این عارضه لاپاراسکوپی بوده که در آن با استفاده از دوربین از طریق برشی کوچک در شکم، پزشک بافت های آندومتریوز را مشاهده و نمونه برداری کرده و آن را مورد بررسی قرار می دهد.
بیشتر بخوانید: سرطان معده چیست؟
روشهای درمان آندومتریوز
درمان آندومتریوز به شدت بیماری، محل و میزان گسترش ضایعات اندومتریوز و نیازهای فرد بستگی دارد. روشهای درمانی شامل ترکیبی از داروها، جراحی و تغییرات سبک زندگی است که در ادامه به مهمترین آنها اشاره می نماییم:
- درمان دارویی
- هورمون درمانی
- داروهای مهارکننده
- جراحی
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، اندومتریوز یکی از بیماری های پیچیده و چالش برانگیز زنان بوده که تاثیر زیادی بر کیفیت زندگی، باروری و سلامت روانی شما عزیزان دارد. تشخیص زودهنگام، پیگیری مداوم و انتخاب روش درمانی مناسب نقش بسزایی در کنترل علائم و جلوگیری از پیشرفت بیماری ایفا می کنند. در این مسیر، بهره گیری از تجربه پزشکان متخصص و متعهد از اهمیت بالایی برخوردار است. دکتر محمدرضا هاشم پور، فوق تخصص جراحی کولورکتال و لاپاراسکوپی پیشرفته با دانش و مهارت بالا گزینه ای قابل اعتماد برای بیماران مبتلا به اندومتریوز پیشرفته می باشد.
