آبسه مقعدی یکی از مشکلات شایع و دردناک ناحیه نشیمنگاهی بوده که در اثر تجمع چرک و عفونت در نزدیکی مقعد ایجاد می شود. این عارضه به صورت ناگهانی بروز می کند و با علائمی مانند درد شدید، تورم، قرمزی و گاهی تب همراه است. اما چرا این عفونت ایجاد می شود و آیا میتوان از بروز آن پیشگیری کرد؟ در این مقاله به بررسی موضوعاتی اعم از علل و علائم، روشهای تشخیص، درمان های دارویی و جراحی، مراقبت های پس از درمان و همچنین راهکارهای پیشگیری می پردازیم پس با ما همراه باشید.
آبسه مقعدی چیست؟
آبسه مقعدی نوعی عفونت دردناک و متورم در ناحیه اطراف مقعد بوده که به دلیل تجمع چرک در بافت های اطراف این ناحیه ایجاد می شود. این بیماری زمانی رخ می دهد که غده های کوچکی که در نزدیکی کانال مقعد قرار دارند و به دلایل مختلفی مانند انسداد یا آلودگی مسدود می شوند. در نتیجه محیط مناسبی برای رشد باکتری ها فراهم شده و منجر به التهاب، عفونت و تشکیل توده ای چرکی در ناحیه مقعد یا حتی عمق راست روده (رکتوم) می شود.
از علائم شایع این عارضه میتوان به درد شدید در اطراف مقعد، قرمزی و التهاب پوست، تورم قابل لمس در لبه مقعد و حتی تب و لرز اشاره کرد. اگر این وضعیت به موقع درمان نشود، عفونت گسترش یافته و به عارضه ای پیچیده تر به نام فیستول مقعدی تبدیل می شود.
دلایل بروز آبسه مقعدی
آبسه مقعدی یکی از شایع ترین و دردناک ترین عفونت های ناحیه نشیمنگاه بوده که به صورت ناگهانی بروز می کند. این عارضه در نتیجه ورود باکتری ها یا قارچ ها به بافت اطراف مقعد ایجاد می شود و منجر به تشکیل توده ای چرکی در این ناحیه می گردد. در ادامه به مهمترین علت بروز این عارضه اشاره می نماییم:
- سل
- دیابت
- کولیت
- بارداری
- آپاندیسیت
- ایدز یا HIV
- شقاق مقعدی
- دیورتیکولیت
- شیمی درمانی
- بیماری کرون
- سیگار کشیدن
- کولیت اولسراتیو
- عفونت های قارچی
- ضعف سیستم ایمنی
- بیماری های مقاربتی
- رابطه جنسی مقعدی
- عفونت های باکتریایی
- یبوست یا اسهال مزمن
- مسدود شدن غده های مقعدی
- بیماری التهابی لگن (PID)
- عفونت های منتقله از راه جنسی
- وارد کردن اجسام خارجی به داخل مقعد
علائم آبسه مقعدی
معمولا آبسه مقعدی با علائمی ظاهر می شود که با برخی دیگر از بیماری های نشیمنگاهی اشتباه گرفته می شوند. به همین دلیل، توجه به نشانه های این عارضه و مراجعه سریع به پزشک برای تشخیص دقیق اهمیت زیادی دارد. این بیماری اغلب با درد شدید و التهاب در اطراف مقعد آغاز می شود و در صورت بی توجهی منجر به مشکلات پیچیده تری می گردد. علائم شایع آبسه مقعدی عبارتند از:
- تب
- خستگی
- بدن درد
- بی اشتهایی
- قرمزی ناحیه مقعد
- لرز یا تعریق شبانه
- تورم و التهاب اطراف مقعد
- درد هنگام لمس راست روده
- ترشح چرک یا خون از مقعد
- درد هنگام نشستن یا حرکات روده
- یبوست یا احساس درد در هنگام دفع
- درد شدید و ضربان دار در اطراف یا داخل مقعد
روشهای تشخیص آبسه مقعدی
به طور کلی آبسه مقعدی با علائم مختلفی بروز می کند که در برخی موارد این بیماری با بیماری های دیگری مانند فیستول، بواسیر یا حتی برخی عفونت های مقاربتی اشتباه گرفته می شوند. به همین دلیل تشخیص دقیق و به موقع این عارضه از اهمیت زیادی دارد.
لازم به ذکر است معاینه باید توسط بهترین جراح کولورکتال تهران انجام شود تا با بررسی علائم بهترین روش درمان برای شما عزیزان در نظر گرفته شود. حال بهترین روشهای تشخیص این عارضه به شرح زیر است:
- اشعه ایکس
- آزمایش خون
- آزمایش ادرار
- ام آر آی (MRI)
- توموگرافی کامپیوتری لگن
- سی تی اسکن (CT scan)
- سونوگرافی اندوآنال یا ترانس رکتال
- گرفتن شرح حال کامل و بررسی علائم
- معاینه فیزیکی ناحیه مقعد و اطراف آن
- بررسی وجود درد ضربان دار در ناحیه رکتوم
- ارزیابی سفتی یا تورم قابل لمس در ناحیه مقعد
- بررسی وجود بیماری های مشابه مانند سرطان رکتوم
روشهای درمان آبسه مقعدی
همانطور که در بالا ذکر کردیم، آبسه مقعدی یکی از مشکلات آزاردهنده و دردناک ناحیه مقعد بوده که در نتیجه تجمع چرک و عفونت در اطراف مقعد یا رکتوم ایجاد می شود. هدف اصلی از درمان، تخلیه کامل چرک و کاهش التهاب و درد ناشی از آبسه است. بهتر است بدانید انتخاب روش درمان به شدت بیماری، محل آبسه، وضعیت عمومی شما عزیزان و میزان گسترش عفونت بستگی دارد. به طور کلی روشهای درمان آبسه مقعدی به شرح زیر است:
- درمان همزمان فیستول مقعدی با جراحی یا لیزر
- اصلاح رژیم غذایی با افزایش مصرف فیبر و مایعات
- استفاده از داروهای ضد التهاب، مسکن ها و ضد قارچ
- تخلیه آبسه توسط پزشک با بی حسی موضعی یا بیهوشی
- مصرف ملین یا مکمل های فیبری برای پیشگیری از یبوست
- درمان با لیزر (روش سرپایی و بدون نیاز به بیهوشی عمومی)
- حمام سیتز یا نشستن در آب گرم حاوی بتادین چند بار در روز
- استفاده از کمپرس گرم یا صفحه های گرم کننده برای کاهش درد
- پرهیز از نشستن طولانی، استفاده از صابون یا دستمال های معطر
- درمان خانگی با مواد طبیعی مانند عسل و کمپرس پیاز در مراحل ابتدایی
- پمادهای موضعی آنتی بیوتیک مانند موپیروسین، مترونیدازول، تتراسایکلین
- جراحی باز یا جراحی در اتاق عمل (در صورت گستردگی یا پیچیدگی آبسه)
- مصرف آنتی بیوتیک های خوراکی یا تزریقی مانند سیپروفلوکساسین، مترونیدازول و آمپی سیلین-سولباکتام
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، آبسه مقعدی یکی از بیماری های شایع و دردناک ناحیه مقعد بوده که اگر به موقع درمان نشود منجر به بروز عوارضی مانند فیستول مقعدی یا عفونت گسترده تر می شود. شناخت علائم اولیه، توجه به تغییرات ناحیه مقعد و مراجعه سریع به پزشک نقش بسزایی در پیشگیری از پیشرفت بیماری دارد. امروزه روشهای متنوع و موثری برای درمان این عارضه وجود دارد که با توجه به شدت آبسه و شرایط عمومی هر فرد قابل انتخاب هستند. در صورت بروز هرگونه علائم مشکوک یا نیاز به درمان قطعی و تخصصی، توصیه می شود به پزشک متخصص و باتجربه در این زمینه مراجعه کنید. دکتر محمدرضا هاشم پور با دانش و تجربه گسترده در درمان بیماری های نشیمنگاهی به ویژه آبسه و فیستول مقعدی یکی از گزینه های قابل اعتماد برای درمان اینگونه مشکلات می باشد.
