بواسیر در بارداری یکی از مشکلات شایعی بوده که بسیاری از زنان در طول دوران بارداری با آن مواجه می شوند. این عارضه که ناشی از گشاد شدن وریدهای ناحیه مقعدی است باعث ناراحتی، درد، خارش و حتی خونریزی می شود. اما چرا احتمال بروز بواسیر در این دوران بیشتر می شود؟ تغییرات هورمونی، افزایش وزن جنین، یبوست و فشار رحم بر روی رگ های ناحیه لگن از مهمترین دلایل این مشکل هستند. در این مطلب قصد داریم به بررسی موضوعاتی اعم از علائم هموروئید در بارداری، دلایل بروز، روشهای پیشگیری، تشخیص و درمان بپردازیم پس با ما همراه باشید.
هموروئید در بارداری چیست؟
هموروئید در دوران بارداری به متورم شدن وریدهای بخش انتهایی روده بزرگ و ناحیه مقعد گفته می شود. این رگ ها گاهی درون راست روده (هموروئید داخلی) شکل می گیرند و گاهی در بیرون مقعد (هموروئید خارجی) پدیدار می شوند. در نوع داخلی، ممکن است فرد خونریزی در حین اجابت مزاج داشته باشد. در حالی که نوع خارجی درد و سوزش بیشتری ایجاد می کند چون پوست اطراف مقعد بسیار حساس است.
این شرایط در بارداری بیشتر دیده می شود زیرا جنین رو به رشد، فشار مستقیم بر روی شکم و لگن وارد می کند و تغییرات هورمونی هم می تواند کارکرد طبیعی روده را دچار اختلال نماید. نشستن طولانی، کم تحرکی و حتی افزایش حجم خون در بدن نیز فشاری مضاعف بر رگ های ناحیه مقعد اعمال می کند علاوه بر این، مادر باردار اغلب به دلیل مصرف برخی مکمل های آهن یا روی جهت تقویت بدن با مشکل یبوست مواجه می شود که آن هم خطر هموروئید را افزایش می دهد.
به طور معمول، هموروئید در بارداری طی سه ماهه آخر یا در طول زایمان ایجاد می گردد. حتی بسیاری از زنان هنگام زور زدن در مرحله دوم زایمان گرفتار برآمدگی هموروئید خارجی یا خونریزی مقعدی می شوند. با این حال، این بیماری به واسطه تشخیص درست و اعمال شیوه های پیشگیری و درمان خانگی یا پزشکی قابل کنترل است.
علائم بواسیر در دوران بارداری
بهتر است بدانید نشانه های بواسیر با توجه دلیل بروز و شرایط هر فرد متفاوت می باشد. بنابراین لازم به ذکر است در صورت مشاهده هر یک از علائم ذکر شده در زیر به بهترین جراح کولورکتال تهران مراجعه نمایید. اما به طور کلی علائم این بیماری به شرح زیر است:
- خونریزی مقعدی
- خارش یا سوزش
- احساس فشار یا درد
- حس تخلیه ناقص روده
- edema یا تورم موضعی
- برآمدگی یا توده دردناک اطراف مقعد
دلایل بروز هموروئید در بارداری
بهتر است بدانید علل هموروئید در این دوران متنوع بوده اما همگی ریشه در فشار یا تغییرات اساسی بدن دارند. مهم ترین دلایل بروز این بیماری به شرح زیر است:
- آمیزش مقعدی: آسیب و کشیدگی در بافت های پیرامون مقعد را تشدید می کند.
- رژیم غذایی فاقد فیبر: نبود فیبر در خوراک روزانه، احتمال یبوست را بالا می برد.
- کاهش آب بدن: مدفوع را سفت تر می نماید و برداشت مایعات کافی اغلب فراموش می گردد.
- وزن بالای مادر: چاقی میتواند استرس بیشتری به بدن تحمیل کند و روی رگ های زیرین مقعد فشار آورد.
- تغییرات هورمونی: دگرگونی در سطح هورمون ها عملکرد روده ها را تضعیف کرده و موجب کندی حرکات روده ای می شود.
- کم تحرکی و نشستن زیاد: بی حرکتی برای مدت طولانی، تنش بیشتری بر ناحیه مقعد وارد می کند و الگوی طبیعی گردش خون را مختل می سازد.
- بیماری های زمینه ای گوارشی: عوارضی مثل کولیت، کرون یا میکروب معده در کنار هورمون های حاملگی موجب اختلال در عملکرد روده خواهند شد.
- یبوست یا اسهال شدید: اختلالات گوارشی مانند سفت شدن بیش از حد مدفوع و مشکل در دفع، زور زدن را در پی دارد و همین زور زدن مداوم، رگ ها را باد می کند.
- فشار رحم روی رگ های تحتانی: رشد جنین و بزرگ تر شدن رحم، عروق اطراف لگن را تحت فشار قرار می دهد و موجب احتقان خون در وریدهای نزدیک مقعد می گردد.
روشهای پیشگیری از هموروئید در دوران بارداری
پیشگیری اقدامی مهم در جلوگیری از بروز مشکلات مقعدی در این دوران هستند. به طور کلی روشهای پیشگیری از این عارضه به شرح زیر است:
- نوشیدن آب و دیگر مایعات طبیعی، مدفوع را نرم تر می کنند.
- استفاده از لباس های گشاد نخی که هوا را جریان دهد، التهاب مقعد را کمتر می کند.
- بلند شدن از پشت میز و کمی راه رفتن در فاصله های زمانی منظم، گردش خون را تنظیم می کند.
- پیاده روی یا حرکات ساده کششی، تحرک را بالا می برند و از تجمع خون در ناحیه مقعد می کاهند.
- از نگه داشتن نفس در هنگام اجابت خودداری فرمایید زیرا این کار در واقع زور زدن ناگهانی را دامن می زند.
- انواع سبزیجات، میوه ها و غلات سبوس دار از یبوست جلوگیری کرده و حرکات راحت روده را ممکن می سازند.
- از زور زدن هنگام دفع خودداری فرمایید زیرا تلاش مضاعف در هنگام اجابت مزاج، فشار روی رگ ها را افزایش می دهد.
بیشتر بخوانید: زخم مقعد چیست؟
درمان هموروئید در بارداری
درمان بواسیر در این مرحله به وضعیت بیماری بستگی دارد. معمولا برای این عارضه ابتدا روش های خانگی استفاده می شوند و در صورت نیاز، دارو یا اقدامات تخصصی به کار گرفته می شود. در ادامه، روش های متداول برای درمان بواسیر در بارداری نام برده شده است:
- ورزش های ملایم
- استفاده از کمپرس یخ
- مصرف فیبر در رژیم غذایی
- حمام سیتز یا نشستن در آب گرم
- درمان دارویی (تحت نظر پزشک)
- لیزر درمانی یا جراحی در موارد حاد
- استفاده از پمادهای حاوی هیدروکورتیزون یا لیدوکائین
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، بواسیر در بارداری مشکلی شایع اما قابل مدیریت بوده که بسیاری از زنان در این دوران حساس با آن رو به رو می شوند. آگاهی از علائم، دلایل و روش های پیشگیری و درمان نقش مهمی در کاهش ناراحتی ها و بهبود کیفیت زندگی در دوران بارداری ایفا می کند. با رعایت نکاتی مانند تغذیه سالم، مصرف کافی آب، تحرک مناسب و مراجعه به پزشک در صورت بروز علائم شدید، میتوان از پیشرفت بواسیر جلوگیری کرد یا آن را به حداقل رساند.
